Tiếng Nói Dân Chủ

Phong Trào Dân Chủ Việt Nam

XE MÁY VIỆT NAM ‘LAO NGƯỢC CHIỀU THẾ GIỚI’

Trường Giang, theo BBC

Có thể nói, không một quốc gia nào trên thế giới có một “nền văn minh xe máy” độc nhất vô nhị như Việt Nam.

Nói như vậy cũng không hề ngoa ngôn. Sự thật là xe máy đã tác động xấu đến toàn bộ nền kinh tế, văn hóa, quy hoạch đô thị, thói quen, đạo đức, cách sống của người dân Việt Nam chứ không chỉ là vấn đề về an toàn giao thông.

Xe máy, đối với nhiều quốc gia, được coi là một phương tiện giao thông nguy hiểm, không khuyến khích sử dụng, thậm chí bị cấm ở nhiều thành phố. Với vận tốc có thể bằng ô tô, nhưng sự an toàn lại chỉ như xe đạp, nó thực sự là một hung thần trên đường.

Tai nạn hàng ngày hàng giờ xảy ra trên khắp các nẻo đường Việt Nam đã chứng minh điều đó.

Không thể phủ nhận, xe máy, nếu xét trên góc độ tiện dụng, cơ động, linh hoạt, thì sẽ là phương tiện giao thông tuyệt vời không có đối thủ cạnh tranh. Nhưng hãy cùng nhau phân tích trên nhiều khía cạnh khác.

Quy hoạch và xe máy

Chính phủ dường như bế tắc trong việc quy hoạch đô thị. Hiện nay hạ tầng kiến trúc lôm côm, nhà ống mọc lên như nấm không có cách gì khống chế. Những ngõ sâu hun hút ngoằn ngoèo chen chúc với những chợ tạm, chợ cóc chật chội bẩn thỉu. Hàng quán thi nhau đua nở lấn chiếm lòng lề đường.

Nét đẹp đô thị của những con phố sạch sẽ phong quang với những hàng xe hơi, xe bus trật tự nối đuôi nhau là một viễn cảnh xa vời đối với các đô thị Việt Nam.

Vì sao vậy? Nguyên nhân đến từ xe máy. Chỉ xe máy mới có thể luồn lách đến mọi ngóc ngách, dẫn đến việc khuyến khích người dân làm nhà trong ngõ mà không cần tuân thủ quy hoạch theo tiêu chuẩn chung.

Thậm chí có những ngõ nhỏ tới nỗi chỉ đảm bảo cho một chiều lưu thông vẫn tồn tại như một minh chứng cho sự tiện lợi không gì thay thế được của xe máy.

Chỉ có xe máy mới có thể tùy tiện tấp vào lề đường để chủ nhân vẫn ngồi trên yên, một chân chống xuống đất, thoải mái mặc cả mớ rau, con cá cho kịp bữa cơm chiều, tạo điều kiện cho sự tồn tại của chợ tự phát, mặc cho cơ quan chức năng ra sức dẹp hàng ngày.

Chỉ có xe máy mới dễ dàng dựng la liệt ngay trên vỉa hè để mua bán trao đổi hàng hóa, chiếm hết chỗ dành cho người đi bộ. Và như vậy, xe máy trở thành rào cản cho quy hoạch đô thị hiện đại ở Việt Nam.

Phải đi xe máy trong những sáng mùa đông lạnh cắt da thịt, hoặc trong những cơn mưa trút nước tầm tã, hay những trưa hè nóng đổ mồ hôi, giữa biển xe máy san sát chen vai thích cánh, khói độc tỏa mịt mù, âm thanh đinh tai nhức óc, mới thấy hết sự khổ sở mà ai cũng phải chịu đựng.

Điều đó tác động dần dần làm cho con người mất đi sự thông cảm lẫn nhau.

Trên đường, những gương mặt hồ hởi tươi sáng hiếm dần, thay vào đó là sự cau có, bẳn gắt. Chỉ cần va quệt nhẹ là sẵn sàng lao vào sống mái. Không thiếu những vụ ẩu đả, thậm chí giết người xuất phát từ những nguyên nhân rất nhỏ mà báo chí đăng tải hàng ngày.

Khi ngồi trên xe máy, những người đàn ông không thể lịch lãm trong bộ complet, phụ nữ khó mà váy đầm dịu dàng thanh lịch. Mặc đẹp làm gì khi mà đằng nào cũng phải chùm bên ngoài chiếc áo chống nắng dài tới gót chân?

Mái tóc uốn bồng bềnh mà làm gì khi phải đội lên đầu những “nồi cơm điện” nặng nề cục mịch?

Điều này tưởng không quan trọng, nhưng lại liên quan khá nhiều đến văn hóa ứng xử.

Thật dễ hiểu. Nếu mọi người ai cũng ăn mặc đàng hoàng lịch sự thì đối xử với nhau hẳn sẽ lịch sự đàng hoàng hơn.

Thói quen và lối sống

Điều đáng lo ngại nhất là tư duy xe máy đã ăn sâu vào tâm lý của người Việt. Phần lớn người dân không thể hình dung họ sẽ sinh hoạt như thế nào nếu thiếu xe máy. Một sự lệ thuộc hoàn toàn.

Thậm chí chỉ cách 100m họ đã phải cần đến xe máy. Việc vào siêu thị mua thực phẩm sạch trở thành vô lí khi mà chỉ cần ngồi lên xe máy, phóng vèo ra chợ cóc đầu đường là có thể mua bất kỳ loại thực phẩm gì.

Thực phẩm chợ cóc thì không hề tuân thủ an toàn vệ sinh. Và hậu quả về ăn uống mất vệ sinh thì không nói ai cũng biết.

Cũng chính vì sự tiện lợi nhãn tiền của xe máy mà mọi người mất dần thói quen đi bộ. Không có cảnh đoàn người sải bước trên vỉa hè với tác phong công nghiệp hiện đại như ở các quốc gia khác. Vì thật “đáng tiếc” là ở Việt Nam xe máy có thể phóng vào tận cổng cơ quan.

Cũng không ở đâu có nghịch lý như Việt Nam khi coi chiếc xe máy không chỉ đơn thuần là phương tiện giao thông, mà trở thành của để dành, thậm chí là căn cứ để phân biệt đẳng cấp xã hội. Từ đó đẩy tới một nghịch lý tiếp theo là giá một chiếc xe máy, @, SH chẳng hạn, có thể đắt gần bằng một chiếc xe hơi loại trung bình tại các nước trong khu vực.

Việc thả nổi cho thị trường xe máy cũng đồng thời khiến cho nền công nghiệp ô tô không thể phát triển. Dẫn đến một nghịch lý khó có thể chấp nhận được nữa là, giá thành ô tô gần như đắt nhất thế giới tại một quốc gia nghèo.

Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có khoảng 15.000 người chết vì tai nạn giao thông. Trong đó liên quan đến xe máy là nguyên nhân hàng đầu.

Chỉ có xe máy mới dễ dàng bỏ qua đèn đỏ, luồn lách, vượt làn, phóng nhanh, vượt ẩu… Điều tệ hại là, sự vi phạm giao thông công cộng của xe máy diễn ra quá thường xuyên, lâu ngày thói xấu thành quen thuộc đối với tất cả mọi người.

Như vậy, xe máy vô hình chung, góp phần đẩy nhanh sự xuống cấp về ý thức an toàn giao thông vốn đã quá kém của người dân Việt Nam.

Nạn giật đồ giữa ban ngày thật nhức nhối, kinh hoàng cho mọi người, nhất là phụ nữ. Chính xe máy đã đẻ ra những kẻ côn đồ cướp giật manh động đó, bởi nó là phương tiện gây án hữu dụng.

Bất kỳ sử dụng phương tiện nào khác đều không khả thi để giật đồ. Cũng có thể nói không ngoa là, nạn trộm chó cũng nhờ sự tiện lợi của xe máy mà có thể lộng hành, thay vì hoạt động nhỏ lẻ như trước.

Phóng xe ngược chiều

Giờ đây khi đã hình thành “nền văn minh xe máy”, nếu ai đó nêu ra ý tưởng “Cấm xe máy”, lập tức mọi người sẽ nhìn anh ta lạ lùng như người sao Hỏa.

Câu hỏi sẽ bật ngược lại: “Cấm xe máy thì đi bằng gì?”. Rồi viện lý do muôn thuở “nước ta còn nghèo, người dân lấy đâu ra tiền mua xe hơi”, “nhà nước chưa thể đủ tiền phát triển hệ thống giao thông công cộng để đáp ứng người dân”…

Vậy hãy nhìn sang các nước láng giềng gần nhất như Campuchia, Lào, Miến Điện…và tiêu biểu là thủ đô Yangon của Miến Điện.

Không giàu hơn chúng ta, dân trí cũng không hơn, nhưng họ đã thực hiện thành công giải pháp cấm xe máy để có được đô thị yên lành, sạch sẽ và an toàn.

Rõ ràng xe máy làm kìm hãm sự phát triển xã hội về mọi mặt. Và Việt Nam sẽ đi ngược lại với xu hướng chung của thế giới nếu còn duy trì “nền văn minh xe máy” như thế này.

***

Vì sao Việt Nam khó bỏ xe máy?

Nguyễn Quảng, theo BBC

Tôi sống ở Anh quốc, nơi hầu như không gặp xe máy. Chỉ vào cuối tuần, họ mặc quần áo dành cho xe máy, phóng 120km/h trên xa lộ, cưỡi những chiếc xe 1000 phân khối, trông thật hùng dũng.

Bên Anh, xe máy chỉ dùng đi chơi, như một thú vui, còn những ngày thường, tôi chỉ thấy toàn ô tô, để chơi thú vui xe máy, cần phải chi tiêu khá tiền, riêng mũ đi xe máy loại tốt đã có giá 300 bảng Anh, tương đương 10 triệu đồng tiền Việt. Và một bộ quần áo đi xe máy loại tốt vừa cũng lên tới cả ngàn bảng Anh, bên Anh, đi ô tô rẻ hơn đi xe máy.

Và xe ô tô bên Anh cũng rất rẻ, nhất là xe cũ, hồi tôi còn làm ở một siêu thị ở Belfast, một anh bạn người Ba Lan mới lấy được bằng lái đang tìm mua xe được bạn tặng không một chiếc Toyota cũ chạy 10 năm, anh chạy một tuần rồi trả lại, chê xe cũ quá. Anh nói nếu tôi lấy cái xe này, thì chỉ tốn tiền sửa.

Việt Nam thì không thế, để mua một ô tô, bạn phải nộp thuế đủ để mua thêm 2 xe nữa.

Nếu mua một xe nhập khẩu, bạn phải nộp thuế nhập khẩu bằng 70% giá trị chiếc xe. Thêm vào đó bạn phải trả 50% thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt bằng giá trị xe ban đầu cộng thuế nhập khẩu.

Bạn phải nộp 10% thuế giá trị gia tăng tính bằng giá trị xe ban đầu cộng thuế nhập khẩu cộng thuế tiêu thụ đặc biệt.

Và để xe có thể đi trên đường phí đăng kí bằng 10-20% giá trị chiếc xe đó, bạn còn phải mất thêm loại phí nữa để cấp biển số cho xe.

Chưa hết, bộ trưởng giao thông Đinh La Thăng muốn thu phí bảo trì đường bộ trên đầu xe, và khi đi xe trên một con đường đẹp, sẽ có những trạm soát vé chờ bạn để thu tiền thêm lần nữa.

Giấc mơ có một chiếc ô tô ở Việt Nam có thể nói là không thể mới một người thu nhập trung bình.

‘Thương dân tôi lắm’

Tôi cũng thấy dân Anh xây nhà khá nhàn và rất nhanh, họ đưa máy xúc đào móng, xây tường, rồi một xe ô tô tải to chở cái mái nhà đến, một xe cẩu đặt lên, thế là xong cái nhà.

Việt Nam là không thể, vì ngõ quá nhỏ, muốn xây gì thì cũng chỉ làm thủ công bằng cơ bắp, chả có máy xúc lẫn ô tô nào vào được, vì đường vào nhà to làm gì khi họ chỉ cần đi lọt một xe máy?

Và khi có hỏa hoạn, thì đành bó tay, vì không có đường cho xe cứu hỏa. Vì khi mua nhà, với tư duy xe máy, họ chỉ cần lọt xe máy vào nhà là xong, nhà cũng không cần nơi đỗ ô tô, không cần vườn cỏ.

Vậy dân chỉ còn lựa chọn là xe máy là khả dĩ hơn cả vì tàu điện chưa xong, tàu hỏa thì xập xệ, xe bus với nạn móc túi và tắc đường không được nhiều người chọn.

Thế là xe máy tung hoành ở Việt Nam. Nhà nước biết xe máy hại thế nào, nhưng nguồn thu từ thuế xăng hết sức cám dỗ.

Với 1 lít xăng 20 nghìn, nhà nước thu được:

– Thuế nhập khẩu

– Thuế tiêu thụ đặc biệt

– Thuế bảo vệ môi trường

– Thuế giá trị gia tăng

Tính các khoản phí chi phí định mức, lợi nhuận định mức, mức trích quỹ BOG khác, thì cứ 1 lít xăng 20 nghìn (làm tròn số) nhà nước thu được 8000 đồng cả thuế và phí.

Đó là một khoản thu không hề tồi nếu tính riêng 30 triệu xe máy, ngày qua ngày, xe nhiều bù xe ít mua nửa lít xăng một ngày, nhà nước thu được một khoản tiền khổng lồ… Và quan trọng là đều như vắt chanh.

Vậy giấc mơ xóa xe máy rất khó thành hiện thực, nếu kinh tế giậm chân như hiện tại.

Mỗi lần đi bộ loanh quanh Milton Keynes nơi tôi sống, tôi thấy nhà nào bên Anh cũng có một ô tô đỗ trước của nhà, một vườn trồng hoa và cỏ có hàng rào thấp hoặc thậm chí không cần hàng rào để họ dễ nhìn khi lùi ô tô ra, nghĩ đến Việt Nam toàn nhà ống và chen chúc xe máy, tôi thương dân tôi lắm.

Giá mà chính phủ Việt Nam giảm giá ô tô, biết đâu sẽ bớt được xe máy và tư duy xe máy.

_______

Tiếng Nói Dân Chủ là diễn đàn chia sẻ những quan điểm dân chủ từ nhiều nơi khác nhau. Ban Biên Tập không chịu trách nhiệm nội dung các bài viết đã được đăng tải, cũng như bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tiếng Nói Dân Chủ.

Advertisements

Tháng Mười Một 1, 2013 - Posted by | Kinh tế-Đời sống

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s