VẤN ĐỀ NHÂN QUYỀN VÀ QUAN HỆ VIỆT-MỸ

Hoài Hương, theo VOA

Cuộc tuyệt thực của Tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ cho tới hôm nay đã bước sang ngày thứ 23. Và ngày càng có thêm nhiều cuộc tuyệt thực ở trong và ngoài nước để đồng hành với ông trong cuộc tranh đấu để đòi các quyền hợp pháp, và đánh động thế giới về tình trạng có thể nguy kịch của ông. Giáo sư Thayer, một chuyên gia về Việt Nam được nhiều người biết tiếng, nói rằng vấn đề nhân quyền đã tác động tới quan hệ Việt-Mỹ. Ông nói từ lâu, Việt Nam đã muốn xây dựng quan hệ đối tác chiến lược với Hoa Kỳ, giờ đây ông tin rằng điều đó không còn khả thi. Ông cho rằng thành phần bảo thủ bên trong Đảng Cộng Sản Việt Nam đã gia tăng đàn áp nhân quyền để phá hoại các nỗ lực cải thiện quan hệ với Mỹ, và vì vậy Việt Nam phải trả một cái giá trong cuộc đối đầu với Trung Quốc về chủ quyền Biển Đông.

Vấn đề nhân quyền ảnh hưởng ra sao tới các quan hệ Việt-Mỹ, giữa lúc ngày càng có nhiều nhà lập pháp Hoa Kỳ bày tỏ sự thất vọng của họ về sự thiếu tiến bộ trong các nỗ lực cải thiện nhân quyền tại Việt Nam? Giáo sư Thayer vừa từ Washington trở về Australia. Ông đã đến dự cuộc điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ. Ông nhận xét như sau:

“Vấn đề nhân quyền đã tác động đến quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ rồi. Từ nhiều năm nay, Việt Nam đã hối thúc để xây dựng quan hệ đối tác chiến lược với Hoa Kỳ, tôi thực sự tin rằng nỗ lực đó nay kể như không còn khả thi. Ngoài ra Việt Nam cũng muốn Hoa Kỳ hủy bỏ những hạn chế trong việc bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Tôi không thực sự tin rằng Việt Nam muốn mua các loại vũ khí quan trọng từ Hoa Kỳ, vì vũ khí của Mỹ đắt tiền quá và cũng bởi họ đã mua vũ khí của Nga, tuy nhiên Hà Nội không muốn bị coi như một quốc gia “bất hảo” nằm trong danh sách các nước bị cấm mua vũ khí của Mỹ vì thành tích nhân quyền kém cỏi của họ.

Tuy vậy, Việt Nam vẫn tỏ thái độ bất chấp những lời kêu gọi của quốc tế yêu cầu họ cải thiện nhân quyền, và ngưng đàn áp các blogger và nhà báo. Cuối tuần qua, thêm một blogger thứ ba bị bắt trong chưa đầy một tháng. Hoa Kỳ có thể làm gì để tăng sức ép đối với Hà Nội? Giáo sư Thayer nói chính phủ Hoa Kỳ không có bao nhiêu ảnh hưởng để có thể thuyết phục Việt Nam trên hồ sơ nhân quyền. Theo ông, quan hệ song phương được đặt trên căn bản rộng, và đang tiến triển tốt đẹp trong một số lĩnh vực.

Giáo sư Thayer: “Bất cứ chính phủ nào muốn giải quyết vấn đề nhân quyền với Việt Nam không muốn biến vấn đề này thành trọng tâm duy nhất trong mối quan hệ song phương. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ phải đề ra những biện pháp khích lệ. Một cách là quốc hội Mỹ phải đoàn kết, điều đó có nghĩa là Thượng Viện phải hậu thuẫn dự luật về nhân quyền đã được Hạ viện thông qua. Như thế thì Việt Nam mới bị buộc phải đương đầu với vấn đề này, bởi vì không một Tổng Thống Mỹ nào muốn dồn nỗ lực vào việc lật ngược một nghị quyết đã được lưỡng viện thông qua.”

Hoa Kỳ và Trung Quốc mới đây đã mở hội nghị thượng đỉnh tại California, cuộc gặp gỡ giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung có những hệ quả gì đối với cuộc tranh chấp trong Biển Đông? Giáo sư Thayer cho biết:

“Hội nghị Mỹ-Trung khiến cho Hà Nội lo lăng hơn. Mỗi lần tôi sang Hà Nội là nghe nói hai cường quốc họ đang thông đồng cấu kết với nhau, và như thế không có lợi cho Việt Nam. Tôi nghĩ rằng Việt Nam không muốn quan hệ giữa hai cường quốc trở nên quá ấm áp hoặc quá lạnh nhạt, mà phải vừa phải. Vừa phải từ quan điểm của người Việt Nam, có nghĩa là vừa xích mích lại vừa hợp tác. Thế cho nên Hà Nội rất quan ngại. Nhưng hiện vấn đề này vẫn chưa rõ lắm bởi vì đây là những cuộc thảo luận không chính thức giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung, ngoại trừ vấn đề biển Hoa Đông, còn vấn đề biển Đông thì không rõ  có được đề cạp như một đề tài quan trọng tới mức nào. Báo chí Trung Quốc thì tường trình rằng ông Tập Cận Bình mạnh mẽ khẳng định quyền của Trung Quốc được bảo vệ chủ quyền của mình, kể cả trong các vùng biển tranh chấp. Phía Hoa Kỳ thì chắc chắn Hoa Kỳ sẽ đưa ra những lập luận cực lực chống đối việc sử dụng vũ lực. Giới lãnh đạo cấp cao trong quân đội Hoa Kỳ đã tuyên bố như thế.”

Riêng đối với Việt Nam, Giáo sư Thayer nói ông e rằng trong các điều kiện hiện nay, Việt Nam có thể phải đơn độc đối mặt với Trung Quốc trong cuộc tranh chấp chủ quyền Biển Đông:

“Hậu quả đối với Việt Nam là nước này phải đối đầu với Trung Quốc về phần lớn một cách đơn độc.Việt Nam không phải là một đồng minh của Hoa Kỳ, không phải là đối tác chiến lược của Mỹ, và chính đó là một nghịch lý. Việt Nam cần mối quan hệ đó để cân bằng quan hệ với Trung Quốc, trong khi Hoa Kỳ thì cho rằng nhân quyền là vật chướng ngại cản trở, không cho phép quan hệ tiến xa hơn nữa. Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Hillary Clinton đã nói Việt Nam có thể đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới.

Giáo sư Thayer nói vấn đề nhân quyền từ năm 2010 tới bây giờ đã không cải thiện mà còn trở nên xấu đi, ông cho rằng nguyên do có thể là vì một số thành phần bảo thủ ở Việt Nam đã dùng bất đồng về vấn đề nhân quyền để ngăn chận các nỗ lực cải thiện quan hệ Mỹ-Việt.

“Theo quan điểm của tôi, có những người bên trong Đảng Cộng Sản Việt Nam đã đàn áp nhân quyền để phá hoại các nỗ lực cải thiện quan hệ với Mỹ, thế cho nên Việt Nam phải trả một cái giá trong việc đối đầu với Trung Quốc, khi nước này có hành động lấn át, hay sử dụng vũ lực. Riêng về những sự cố đã xảy ra, Hoa Kỳ sẽ không can thiệp. Người cộng sản ở Việt Nam thích nói rằng Hoa Kỳ phục vụ lợi ích của chính Hoa Kỳ nếu ra tay bảo vệ quyền tự do hàng hải, và do đó Hoa Kỳ phải kiềm hãm Trung Quốc cho chúng tôi. Chúng tôi thì muốn duy trì thế trung lập, Việt Nam có thể tiếp tục đưa ra những lập luận như thế, nhưng khi họ than phiền với Hoa Kỳ, thì bây giờ không còn ai lắng nghe lập luận ấy nữa.”

Giáo sư Thayer nói thay vì giúp Việt Nam, Hoa Kỳ dồn nỗ lực và tài nguyên để giúp các đồng minh của Mỹ, là Philippines và Nhật Bản, trong cuộc tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc.

_______

Tiếng Nói Dân Chủ là diễn đàn chia sẻ những quan điểm dân chủ từ nhiều nơi khác nhau. Ban Biên Tập không chịu trách nhiệm nội dung các bài viết đã được đăng tải, cũng như bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tiếng Nói Dân Chủ.

SẮP GHẾ CHO DÀN NHẠC CHÍNH TRỊ VIỆT NAM

GS Carl Thayer, theo BBC

Hội nghị Trung ương 7 của Đảng Cộng sản Việt Nam từ ngày 2 đến 11/05/2013 đã tập trung vào sáu chủ đề lớn, và thảo luận “một số vấn đề quan trọng khác”.

Ban Chấp hành Trung ương nhất trí ba vấn đề và “đồng tình cao” về các vấn đề khác.

Tuy vậy, Trung ương Đảng không đi theo dàn bài soạn sẵn và đã bác bỏ giới thiệu của Bộ Chính trị trong việc bầu chọn tân thành viên cho Bộ Chính trị.

CĂNG THẲNG TRÊN BIỂN ĐÔNG: CÓ THỂ CÓ MỘT GIẢI PHÁP?

Carlyle Thayer /  Ngọc Thu dịch từ scribd.com, theo BVN

HỎI: Đánh giá của ông về những căng thẳng gia tăng gần đây nhất trên Biển Đông là gì?

ĐÁP: Cả Trung Quốc và Việt Nam đang đi tới tiến trình xung đột nếu họ không ngưng việc gia tăng những rủi ro trong việc đáp trả lẫn nhau. Việt Nam đã phản đối các hành động của tàu dân sự giám sát biển Trung Quốc trong vụ cắt cáp, bằng cách gửi các tàu hộ tống đi cùng với các tàu thăm dò dầu khí của mình. Nếu Trung Quốc gửi thêm tàu tới để thực thi quyền tài phán của họ, có mỗi khả năng xảy ra sự cố như một vụ va chạm hoặc thậm chí đọ súng tùy thuộc vào hành động khiêu khích.

BIỂN ĐÔNG: NGƯỜI VIỆT PHẪN NỘ TRƯỚC HÀNH ĐỘNG THÁI QUÁ CỦA TRUNG QUỐC

Thụy My – Trọng Nghĩa, theo RFI

Các động thái hung hăng của Trung Quốc nhắm vào các láng giềng tại Biển Đông, đặc biệt là đối với Việt Nam, đã khiến người dân Việt Nam phẫn nộ. Bất chấp hành động cản ngăn của chính quyền, vào hôm qua, 09/12/2012, hàng trăm người đã mạnh dạn xuống đường tại cả Hà Nội lẫn Sài Gòn để phản đối các hành vi cố tình gây hấn của Bắc Kinh trên vấn đề Biển Đông. Các cuộc biểu tình tuy nhiên đã nhanh chóng bị chính quyền giải tán.

Các hành động nhằm áp đặt chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông trong thời gian một vài tháng gần đây phải nói là càng ngày càng nhiều, mà đối tượng bị tấn công càng lúc càng mạnh lại chính là Việt Nam.

VÌ SAO BẦU KIÊN BỊ BẮT?

Giáo sư Carlyle Thayer, theo BBC

Truyền thông Việt Nam đưa tin hôm 21/8 về việc bắt giữ ông Nguyễn Đức Kiên vì các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp.

Ông Kiên nằm trong số 100 doanh gia giàu nhất Việt Nam.

Trong cùng ngày, trang web chính thức của chính phủ (chinhphu.vn) cũng có tuyên bố ngắn gọn về các dữ kiện trong vụ bắt ông Kiên.

ĐỂ TRUNG QUỐC ‘HẾT BẮT NẠT LÁNG GIỀNG’

Hoàng Phương Loan, theo TVN

Việt Nam cũng nên sử dụng các mối quan hệ đối ngoại đa dạng của mình để xây dựng một liên minh những người ủng hộ mình trong nhóm các cường quốc, GS Carl Thayer khuyến nghị.

Nhà báo Phương Loan: Sau những căng thẳng ở bãi cạn Scarborough, các nhà bình luận ở Philippines đã buộc tội Trung Quốc sử dụng lợi thế nước lớn của mình để bắt nạt láng giềng. Theo ông, liệu sự hiện diện của Mỹ có là cần thiết để cần bằng quyền lực ở khu vực? Hiệp định phòng thủ chung Mỹ – Philippines sẽ quy định sự tham gia của Mỹ như thế nào đối với tranh chấp Biển Đông?

GS Carl Thayer: Chiêu thức bắt nạt của Trung Quốc là sử dụng các tàu dân sự trực thuộc cơ quan thực thi luật thủy sản và giám sát hàng hải Trung Quốc. Cách thức đáp trả thích hợp là sử dụng cảnh sát bờ biển của Philippines.

VIỆT NAM: BIỂU TÌNH TRONG QUÁ KHỨ VÀ HIỆN TẠI

Dương Lệ Chi dịch, trích từ Basamnews
Carlyle A. Thayer

Hỏi: Các cuộc biểu tình ở Việt Nam hồi thập niên 1990 thì rất hiếm. Vì sao biểu tình trở nên thường xuyên hơn trong thập niên qua?

Đáp: Tôi sẽ phân loại các cuộc biểu tình về các vấn đề trong nước như chuyện đất đai và việc đối xử  của các quan chức địa phương với các cuộc biểu tình liên quan đến chính trị. Các cuộc biểu tình liên quan đến đất đai là một thực tế về đời sống ở Việt Nam kéo dài từ cuối thập niên 1980. Nông dân đã tổ chức biểu tình ở các quận, huyện ở địa phương của họ và/ hoặc đã tụ họp bên ngoài các văn phòng Quốc hội ở thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1997, có một cuộc biểu tình lớn của nông dân ở tỉnh Thái Bình với hơn 10.000 người.

ĐẰNG SAU SỰ TAN VỠ CỦA ASEAN

Thủy Trúc dịch, trích từ basamnews
Carlyle A Thayer, Asia Times

27-7-2012

Gần đây, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa đã thực hiện một chuyến công du ngoại giao con thoi cấp tốc, tới Campuchia, Việt Nam, Philippines, Singapore và Malaysia, để bảo vệ thỏa thuận của khối về Nguyên tắc Sáu Điểm Trên Biển Đông của Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN). Khi được hãng truyền thông Australia (ABC) đề nghị tóm lược kết quả công việc, ông trả lời: “Trở lại với công việc như bình thường thôi”.

VIỆT NAM: “CẢI CÁCH HAY LÀ CHẾT”

Carl Thayer, Thayer Consultancy
Dương Lệ Chi dịch, trích từ Basamnews

05-07-2012

Câu hỏi: Tại đại hội đảng gần đây, các đảng viên đã loan báo rằng Đảng Cộng sản Việt Nam nên “cải cách hay là chết”, Đảng Cộng sản Việt Nam đã làm gì để cố gắng thực hiện khẩu hiệu mới này, họ đã làm được nhiều điều cho tự do hay dân chủ hóa hay chưa?

Đáp: “Cải cách hay là chết” là một khẩu hiệu lần đầu tiên được nghe trong thập niên 1970 khi hệ thống nhà nước theo kiểu Liên Xô của Việt Nam lên kế hoạch phân phối hàng hóa và dịch vụ cho những người nông dân và công nhân thành thị, nhưng đã bị thất bại nặng nề. “Cải cách” ở Việt Nam hiện có nghĩa là dân chủ tự do hoặc thậm chí có những bước thăm dò theo hướng dân chủ hóa. Có nghĩa là điều chỉnh theo hướng kinh tế XHCN và hệ thống chính trị một đảng để giữ chế độ hiện hành nắm quyền.

VIỆT NAM: DỰ THẢO NGHỊ ĐỊNH INTERNET ÁP ĐẶT CÁC HẠN CHẾ MỚI

Carlyle A. Thayer, Scribd
Dương Lệ Chi, trích từ Basamnews

17-04-2012

1. Nghị định này sẽ giải thích rõ về nhiều hạn chế hiện tại ở mức độ nào? Chẳng hạn như, điều 7 đưa ra một loạt những điều cấm về nội dung Internet, nhưng tôi không rõ là liệu những điều này có thực sự thể hiện những hạn chế mới hay không. Điều 14 nói về việc tạo ra một “trạm trung chuyển Internet” quốc gia và tôi tò mò muốn biết liệu điều này đã có trước đó hay chưa.

Đáp: Điều 7 lặp đi lặp lại các hạn chế trước đó đã thể hiện trong luật pháp và các nghị định khác nhau của chính phủ Việt Nam (xem đoạn trích phía dưới). Điều này cũng gom các nghị định và các luật lệ lại với nhau để hạn chế trực tiếp việc sử dụng Internet (ví dụ: chuyển dữ liệu qua mạng điện tử) của khách hàng là những cá nhân, tổ chức, các nhà cung cấp dịch vụ internet và các cơ quan chính phủ. Nói cách khác, Nghị định này là sự cố gắng để bắt kịp phát triển công nghệ. Nghị định này không đưa ra thêm nhiều hạn chế mới, mà chỉ sửa đổi để kiểm duyệt internet, như thiết lập các biện pháp chi tiết để các công ty thương mại và các nhà cung cấp dịch vụ phải tuân theo. Các cá nhân cũng sẽ bị buộc phải tiết lộ tên thật, nếu họ sử dụng bút danh.

CARL THAYER: SỰ TRỖI DẬY CỦA TRUNG QUỐC VÀ AN NINH BIỂN Ở ĐÔNG NAM Á

Carlyle A. Thayer*, IDE-JETRO
Trần Văn Minh, trích từ basamnews

Bài đăng trên mạng ngày 30-04-2012

Mở đầu

Sự trỗi dậy của Trung Quốc và sự quyết đoán ngày càng gia tăng về tranh chấp ở biển Đông đã đưa vấn đề an ninh biển lên hàng đầu trong nghị trình trình an ninh khu vực. Bài viết này đưa ra các giả thuyết về sự trỗi dậy của Trung Quốc trong 7 phần. Phần một xem xét nhận thức thay đổi của các nước Đông Nam Á đối với sự lớn mạnh của Trung Quốc. Phần hai nói về sự phát triển của sức mạnh hải quân Trung Quốc. Phần ba chú trọng vào tính quyết đoán của Trung Quốc ở khu vực biển Đông trong năm 2011, và phần bốn xem lại phản ứng của các nước trong khu vực đối với sự quyết đoán của Trung Quốc. Phần năm và sáu, phân tích chiến lược quân sự quốc gia mới của Hoa Kỳ và mô hình an ninh khu vực lấy ASEAN làm trung tâm. Bài này kết luận rằng, Đông Nam Á nên “chuẩn bị sẵn sàng để đối đầu” do các tranh chấp chủ quyền ở biển Đông khó giải quyết, chủ nghĩa quốc gia về tài nguyên đang gia tăng và các chương trình hiện đại hóa lực lượng hải quân đang diễn ra.

MỸ, TRUNG VÀ ĐÔNG NAM Á

Carl Thayer, Đình Ngân dịch, trích từ Tuần Việt Nam

Tình hình an ninh khu vực tại Đông Nam Á năm 2010 chịu tác động bởi ba diễn biến chính: căng thẳng gia tăng trong quan hệ Trung-Mỹ, Mỹ tái can dự vào khu vực, và Trung Quốc ngày càng quyết liệt hơn trên Biển Đông. Mỗi diễn biến trên đây khi kết hợp với nhau tạo thành mối thách thức lớn đối với vai trò tự đảm nhận của ASEAN là “động lực chính” trong các vấn đề của khu vực. Vượt qua được những thách thức này, đến cuối năm ASEAN đã chứng tỏ tiếp tục là nhân tố đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc an ninh khu vực.

LIỆU BẢN HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN DOC CÓ LÀM DỊU CĂNG THẲNG Ở BIỂN ĐÔNG? ĐÁNH GIÁ NHỮNG DIỄN BIẾN TRƯỚC VÀ SAU KHI KÝ KẾT

Carlyle A. Thayer*, trích từ basamnews

Tài liệu tham luận tại Hội thảo Khoa học Quốc tế lần thứ ba, chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển trong khu vực”, do Học viện Ngoại giao và Hội Luật gia Việt Nam tổ chức tại Hà Nội, ngày 4-5 tháng 11 năm 2011

Tóm tắt: Bài viết đánh gia những diễn biến gần đây tác động đến an ninh ở Biển Đông trước và sau khi thông qua Bản hướng dẫn Thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các Bên trên Biển Đông vào tháng 7/2011. Phần đầu của bài viết đưa ra một đánh giá so sánh về sự áp đặt hung hăng (aggressive assertiveness) của Trung Quốc trong quan hệ với Philippines và Việt Nam và phản ứng của các nước này trước khi ký kết bản Hướng dẫn. Phần 2 của bài viết đánh giá vai trò của Bản hướng dẫn Thực hiện DOC đối với an ninh ở Biển Đông. Phần 3 xem xét các diễn biến sau khi Bản hướng dẫn được thông qua, tập trung vào quan hệ song phương giữa Trung Quốc với Philippines và Việt Nam và quan hệ Trung – Ấn. Bài viết kết luận bằng lập luận rằng các dàn xếp song phương giữa Trung Quốc và các quốc gia yêu sách khác là cần thiết nhưng không phải là điều kiện đủ để duy trì an ninh ở Biển Đông chừng nào mà Trung Quốc còn tiếp tục áp đặt “chủ quyền không thể tranh cãi” đối với vùng biển.